Er gebeurt iets merkwaardigs wanneer je ouder wordt. Je begint terug te denken aan momenten uit je eigen jeugd. Niet om ze opnieuw te beleven, maar om ze vanuit de andere kant te begrijpen.
De laatste tijd denk ik vaak terug aan de dag waarop ik uit de kast kwam bij mijn moeder.
Jarenlang dacht ik dat ik haar reactie begreep. Ze accepteerde me. Ze hield van me. Ze heeft me nooit gevraagd om te veranderen wie ik was. Toch herinner ik me ook de bezorgdheid in haar ogen. Destijds dacht ik dat die bezorgdheid met mij te maken had. Nu, tientallen jaren later, besef ik dat het helemaal niet om mij ging.
Het ging om de wereld.
Toen ik in 1995 uit de kast kwam, werd Nederland vaak gezien als een van de meest vooruitstrevende landen ter wereld voor lhbti+ personen. Als ik terugkijk, herinner ik me dat ik zenuwachtig was, maar ook dat ik geloofde dat de samenleving, hoe langzaam ook, de goede kant opging. De toekomst leek opener, accepterender en gelijkwaardiger te worden.
Als ik vandaag uit de kast zou moeten komen, weet ik eerlijk gezegd niet of ik datzelfde vertrouwen zou voelen.
Dat besef heeft me verrast.
Als iemand die een vaderfiguur is geworden, heb ik ervaren hoe het voelt om te zien hoe een kind zijn weg probeert te vinden in een wereld die soms achteruit lijkt te gaan. Het publieke debat in Nederland over lhbti+ personen, en vooral over trans personen, is steeds meer gepolariseerd geraakt. Online lijken steeds meer beroemdheden, influencers en publieke figuren zich vrij te voelen om openlijk queerfobe en transfobe opvattingen te delen met miljoenen volgers. Sociale media versterken verontwaardiging, waardoor vooroordelen luider, zichtbaarder en soms zelfs maatschappelijk acceptabeler lijken.
Of de samenleving objectief gezien minder accepterend is geworden, wordt nog altijd onderzocht, en ervaringen verschillen per gemeenschap en generatie. Wat echter niet te ontkennen valt, is dat veel queer personen opnieuw zorgvuldig nadenken over wanneer het veilig voelt om uit de kast te komen, in het openbaar de hand van hun partner vast te houden, of simpelweg zichzelf te zijn zonder zich af te vragen hoe anderen zullen reageren.
Voor het eerst begrijp ik echt wat mijn moeder al die jaren met zich meedroeg.
Ze rouwde niet omdat ze een queer zoon had.
Ze rouwde om de mogelijkheid dat de wereld mijn leven moeilijker zou maken omdat ik queer was.
Als kind denk je vaak dat je ouders zich zorgen maken omdat ze je niet begrijpen. Volwassen worden en mezelf als ouder voorstellen, heeft me iets anders geleerd. De diepste angsten komen vaak juist voort uit het feit dat iemand de wereld maar al te goed begrijpt.
De acceptatie van mijn moeder heeft nooit ter discussie gestaan.
Haar angst was dat de acceptatie van anderen dat wel zou doen.
Als ik terugkijk, besef ik nog iets.
Mijn moeder had wel degelijk vragen.
Niet omdat ze twijfelde aan wie ik was, maar omdat er halverwege de jaren negentig zo weinig informatie beschikbaar was. De weinige informatie die er was, was vaak sensationeel, onvolledig of voor meerdere interpretaties vatbaar. Ik kon me niet herkennen in de queer mannen die zichtbaar waren. Ook gendernormen en traditionele opvattingen over mannelijkheid vond ik verwarrend. Er waren maar weinig plekken waar ik antwoorden kon vinden en mijn identiteit kon onderzoeken. Laat staan dat er een plek was voor ouders, waar zij eerlijk vragen konden stellen zonder bang te zijn om veroordeeld te worden of het gevoel te krijgen dat ze tekortschoten als ouder.
Terwijl ik mijn identiteit aan het ontdekken was, probeerde zij zelf haar weg te vinden in een compleet nieuwe rol.
Ze had een plek nodig om haar eigen emoties te verwerken. Een plek waar ze kon stilstaan bij haar angsten zonder dat die angsten werden aangezien voor afwijzing. Een plek waar ze andere ouders kon ontmoeten die een vergelijkbaar pad bewandelden, begeleid door experts en mensen met ervaringskennis. Een plek waar vragen werden verwelkomd in plaats van veroordeeld.
Want iedere ouder komt met een eigen verhaal.
Een eigen opvoeding.
Een eigen cultuur.
Een eigen religie.
Eigen hoop, angsten en levenservaringen.
Die intersectionele identiteiten bepalen mede hoe ouders de reis van hun kind begrijpen, net zoals ze ook onze eigen ervaring vormgeven. Queer kinderen ondersteunen betekent daarom ook dat we de mensen ondersteunen die van hen houden.
Sinds mijn moeder eind januari van dit jaar is overleden, draag ik haar liefde sterker dan ooit met me mee. Zij heeft me geleerd dat acceptatie niet betekent dat er geen vragen zijn. Acceptatie betekent dat je voor liefde kiest, terwijl je blijft leren.
Vandaag ben ik enorm dankbaar dat ik voor veel jonge queer mannen een vaderfiguur en mentor mag zijn. Elk gesprek herinnert me eraan hoe krachtig het is wanneer iemand weet dat diegene zijn identiteit niet alleen hoeft te ontdekken.
Als queer persoon en queer-sensitieve coach bij Intersections heb ik nu het voorrecht om voor ouders de coach te zijn aan wie mijn eigen moeder al die jaren geleden misschien veel zou hebben gehad.
Samen met queer ouder en expertcoach Lesley Posthuma van Soulcrafters creëren we Proud Supporters. Een plek waar ouders kunnen reflecteren, moeilijke vragen kunnen stellen en de kennis, het vertrouwen en de praktische handvatten kunnen krijgen die zij nodig hebben om hun kinderen te ondersteunen.
We combineren ervaringskennis, professionele expertise en begeleiding vanuit compassie, terwijl we ruimte maken voor de intersectionele identiteit van iedere ouder. Hun cultuur, geloof, opvoeding en persoonlijke reis.
Want iedere ouder verdient een plek om zonder oordeel te leren.
En ieder queer kind verdient ouders die voldoende steun ervaren om hun kind te kunnen ondersteunen.
Want acceptatie begint niet in het parlement.
Ze begint niet op sociale media.
Ze begint thuis.